صاحب‌نظران نظامي امريكا نگران هستند كه كشورهاي مختلف با دست‌يابي به فناوري، اطلاعات و تخصص‌هاي لازم تهديدهاي جديدي را در زمينه‌ي جنگ‌افزارهاي اطلاعاتي متوجه اين كشور نمايند. با در نظر گرفتن اين موضوع كه اقتصاد جهاني در همه‌ي زمينه‌ها از قانون عرضه و تقاضا تبعيت مي‌كند و در نتيجه به سمت تقاضا مي‌رود، بسياري از كشورها دسترسي آساني به فناوري جديد پيدا كرده‌اند. از سوي ديگر، توسعه‌ي تجارت جهاني و انفجار در امر فناوري اطلاعاتي، اشاعه‌ي اطلاعات علمي و فني را سرعت بخشيده است به طوري كه كشورهاي مختلف مي‌توانند از طريق مجاري خصوصي و دولتي و قانوني يا غيرقانوني به فناوري جديد دست پيدا كنند. اگرچه تغيير و تحولات فناوري در همه‌ي زمينه ها از جمله قدرت آتش، حفاظت، جمع‌آوري تصاوير ماهواره‌اي چشم‌گير بوده است اما، استفاده از رايانه در زمينه‌هاي ارتباطات و اختلال در سيستم‌هاي فرماندهي و كنترل يعني جنگ‌افزار اطلاعاتي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. جنگ خليج فارس و بحران كوزوو دقيقاً اهميت جنگ‌افزارهاي اطلاعاتي را نشان داده است.

امريكا بعد از اضمحلال شوروي سابق و استقلال جمهوري‌هاي آسياي ميانه به طور گسترده‌اي در منطقه حضور پيدا كرده است. منافع امريكا در اين منطقه علاوه بر منافع اقتصادي و مشاركت در طرح‌هاي نفت و گاز، منافع نظامي را نيز شامل مي‌گردد. نكته‌ي حايز اهميت اين است كه برخلاف ادعاي مقام‌هاي امريكايي كه سياست اين كشور را حفظ ثبات و امنيت در منطقه مي‌دانند، بدون شك مي‌توان تصريح نمود كه امريكا در كنار منافع اقتصادي سعي دارد تا در منطقه حضور نظامي نيز داشته باشد. مانور سال 1998 نيروهاي نظامي امريكا در قزاقستان كه با همكاري چند كشور برگزار شد اهداف امريكا را نشان مي‌دهد. همان‌گونه كه اشاره شد، منافع اقتصادي امريكا دست‌يابي به منابع گاز و نفت در منطقه است. گزارش وزارت امور خارجه‌ي امريكا در سال 1998 حكايت از اين دارد كه حجم ذخاير نفتي در اين منطقه كمتر از مقداري است كه در گذشته تخمين زده شده بود. 1 مقام‌هاي امريكايي در پيش‌بيني‌هاي خود، حجم ذخاير نفت درياي خزر را 178 ميليارد دلار اعلام كرده‌اند. تاكنون در حدود 17 ميليارد بشكه در اين منطقه كشف شده است كه بخش اعظم اين ذخاير در كشورهاي قزاقستان و آذربايجان قرار دارد.

جفري كمپ، در سخنراني خود در مورد عدم توانايي دولت كلينتون و شوراي امنيت سازمان ملل در بازگشت بازرسان تسليحات كشتار جمعي به عراق، به نتايج خطرناك اين سياست پرداخت. به اعتقاد وي نتيجه‌ي نگران كننده، افزايش برنامه‌ي تسليحات هسته‌اي ايران است. ايران علي‌رغم عضويت در معاهده‌ي عدم گسترش تسليحات اتمي و همچنين اظهارات مقام‌هاي رسمي كه اين كشور به دنبال دستيابي به تسليحات هسته‌اي نيست، ولي دلايل مهم و قانع‌كننده‌اي وجود دارد كه اين كشور از عراق و توانايي‌هاي بالقوه‌ي آن نگران باشد. نگراني‌هاي ديگر منطقه‌اي موجب گرديده كه اين كشور به دنبال دستيابي به اجزاي لازم براي ساخت اين‌گونه تسليحات باشد.

در اين عمليات دشمن بعثي براي نخستين بار در جنگ تحميلي و نيز براي سومين بار در طول جنگهاي دنيا (دو بار نخست در جنگ جهاني اول بوده است) از مشتقات سيانور استفاده كرد.پايگاه اطلاع رساني قربانيان سلاح هاي شيميايي: در آخرين ساعات 19/12/63 در جبهه جنوبي، عمليات شرق دجله آغاز شد كه به نام عمليات بدر ناميده شد. عمليات بدر پس از هشت روز نبرد و مقاومت، با تثبيت موضع رزمندگان ايراني در شرق رودخانه دجله به پايان رسيد. طي اين عمليات علاوه بر تلفات سنگيني كه به دشمن وارد شد، بيش از 500 كيلومتر مربع از منطقه هور از جمله روستاهاي ترابه ، لحوك ، نهروان ، فجره و نيز جاده خندق به طول 13 كيلومتر، كه فاصله آن با جاده العماره – بصره 6 كيلومتر است، به تصرف رزمندگان ايران درآمد.

اولين كشور در جهان سوم است كه به سلاح هسته‌اي دست يافت. در حال حاضر بر اساس آمار موجود در حدود 400 كلاهك هسته‌اي در اختيار دارد. اين كشور همچنين تنها قدرت جهان سوم است كه موشك بالستيك قاره‌پيما ساخته است كه مي‌تواند اهدافي را در امريكاي شمالي مورد اصابت قرار دهد و انواع ديگر موشك نيز توليد كرده است. چين امكانات و تأسيسات لازم براي توليد سلاح‌هاي شيميايي و ميكروبي را در اختيار دارد. اسرائيل: اسرائيل در زرادخانة اتمي خود در حدود 200 تا 300 كلاهك اتمي دارد و موشك «جريكودو» را با بردي در حدود 1450 كيلومتر توليد كرده است. علاوه بر اين، اين رژيم توانايي توليد سلاح‌هاي شيميايي و ميكروبي را دارد. هندوستان: هندوستان اولين آزمايش اتمي خود را در سال 1974 انجام داد و به نظر مي‌رسد كه بين 75 تا 100 بمب اتمي در اختيار داشته باشد. اين كشور همچنين موشك بالستيك اگني با برد 2400 كيلومتر را ساخته است كه توانايي توليد سلاح‌هاي شيميايي را دارد.

مسكو براي تبديل تاسيسات و كارخانه‌هاي توليد تسليحات شيميايي به كمك‌هاي خارجي نياز دارد. اين مطلب را سه نفر از مقام‌هاي رسمي اعلام كرده‌اند. لازم به يادآوري است كه براي اولين بار است كه اين كشور به وجود تأسيسات توليد تسليحات شيميايي در دوران شوروي سابق اعتراف مي‌كند. مسكو تصميم دارد شش كارخانه را منهدم نموده و هشت كارخانه ديگر را براي مصارف غيرنظامي استفاده نمايد. براساس معاهدة منع استفاده از تسليحات شيميايي، كليه تأسيسات شيميايي بايد نابود شود، مگر اين كه اعضاي اين كنوانسيون اجازه تبديل آنها را به مصارف غيرشيميايي صادر نمايند. دخالت اسامه بن‌لادن در بمب‌گذاري‌ها در مسكو مقام‌هاي امنيتي روسيه و امريكا در حال بررسي مداركي هستند كه نشان مي‌دهد بمب‌گذاري در مسكو و ساير شهرهاي روسيه را در سپتامبر گذشته، طرفداران اسامه بن‌لادن انجام داده‌اند. مقام‌هاي روسي همچنين در حال مقايسه مواد استفاده شده در بمب‌ها با مواد منفجره‌اي كه طرفداران اسامه بن‌لادن در افغانستان استفاده مي‌كنند، مي‌باشند. سازمان اطلاعات مركزي امريكا (سيا) در گزارشي به اين نكته اشاره كرده است كه چريك‌هاي بن‌لادن در حال آموزش رزمندگان چچني مي‌باشند.

مطالعه استراتژي نظامي حداقل به بررسي سه عامل تعيين كننده‌ اهداف، مقدورات و روش‌ها نيازمند مي‌باشد. علاوه بر اين براي تجزيه و تحليل استراتژي نظامي مقطعي خاص از جنگ مي‌بايست مقاطع قبل را نيز مورد مطالعه قرار داد و با مقايسه تغيير و تحولات مربوط به آن سه عامل در دو مقطع، به ميزان تغيير استراتژي نظامي پي برد. پس براي تبيين استراتژي نظامي ايران و عراق در شروع عمليات ثامن‌الائمه، لازم است با توجه به سه عامل يادشده بر تحولات جنگ در زمان پيش از اين عمليات، مروري شود.

تجاوز عراق به ايران در سال1980 و شروع جنگ نابرابر هشت ساله اين رژيم برضد جمهوري اسلامي، در مقايسه با ساير بحران‌هاي بين‌المللي از جهاتي داراي ويژگي‌هاي منحصر به فردي است. يكي از اين ويژگي‌ها ميزان كمك‌هاي تسليحاتي كشورهاي مختلف به عراق در طول جنگ هشت ساله با ايران بوده است. بدون ترديد كمك‌هاي تسليحاتي چند كشور به ويژه فرانسه و شوروي سابق و هم‌چنين كمك‌هاي مالي كشورهاي شوراي همكاري خليج‌فارس در نجات رژيم صدام‌حسين از منجلابي كه خود ايجاد كرده بود، نقش اساسي داشته است.

يكي از ابعاد مهم در جنگ تحميلي عراق برضد ايران، جنگ نفتكش‌ها در خليج فارس بود. عراق به طور كلي دو هدف عمده را در اين راستا دنبال مي‌كرد: كاهش درآمدهاي مالي ايران از محل صادرات نفت؛ حضور قدرت‌هاي خارجي در منطقه و در نتيجه، تغيير جنگ از ماهيت منطقه‌اي آن به ماهيت جهاني. بخش اعظم حملات عراق با استفاده از جنگنده‌هاي سوپراتاندارد فرانسوي بود كه مجهز به موشك‌هاي اگزوست بودند. فدراسيون دانشمندان امريكا كه تشكلي مخالف جنگ مي‌باشد، ابعاد مختلف جنگ ايران و عراق را در گزارشي تهيه كرده است. بخشي از اين گزارش به موضوع جنگ نفتكش‌ها پرداخته كه در ذيل آورده شده است.

چهار عمليات ثامن‌الائمه، طريق‌القدس، فتح‌المبين و بيت‌المقدس مقطع حساسي از دوران جنگ را به خود اختصاص داده‌اند و عمليات‌هاي اصلي دوره سرنوشت‌ساز جنگ هستند. با مقايسه بين سال‌هاي اول و دوم جنگ، به اين نتيجه مي‌رسيم كه ما در سال اول، استراتژي ناموفقي داشتيم و با آن استراتژي شكست خورديم. ولي در سال دوم، پيروزي‌هاي درخشاني بدست آورديم و علت اصلي آن، حضور جدّي سپاه و بسيج در صحنه رزم بود، البته حضور سپاه و بسيج با تمام خصوصياتشان مطرح بودند. خصوصياتي هم‌چون قدرت تصميم‌گيري و فرماندهي سپاه، توانايي تك‌تك فرماندهان در سازماندهي و به‌كارگيري نيرو، طرح‌ريزي مانور و روحيه بالاي برادران سپاه و بسيج و غيره. براي تجزيه و تحليل اين دوره و نتيجه‌گيري از كليه فعاليت‌هاي انجام شده در اين مدت زمان و به منظور به دست آوردن مباني نظري براي تكرار اين موفقيت‌ها، لازم است بحث خود را در سه محور مجزا به شكل زير ادامه مي‌دهيم.