از آنجا كه عراق يكي از بزرگترين كشورهاي صادركننده نفت خاورميانه به حساب مي آمد، ضرورت توسعة تجهيزات و بهينه سازي صنايع نفت همواره مورد توجه اين كشور بود. از سويي با توجه به اينكه بيشترين ذخاير اصلي عراق براي صدور به خارج در جنوب شرقي اين سرزمين و در حوالي شهر بصره قرار دارد، ساخت اسكله هايي در نقاط عميق خليج فارس كه قابل تردد براي نفتكشهاي بزرگ باشد، امري اجتناب ناپذير است؛ زيرا سواحل جنوبي خليج فارس مداوم تحت تأثير جزر و مد قرار دارد و مناطق ساحلي آن غالباً به صورت آبگرفتگي هاي وسيع باتلاقي و گل و لاي در مي آيند. اين مسئله مانع از پهلو گرفتن كشتيهاي عظيم تجاري و نفتكشها تا كيلومترها نزديك ساحل مي شد. رژيم عراق براي رفع اين معضل از اواسط دهة 60 ميلادي با كمك كارشناسان خارجي و شركتهاي چند مليتي اقدام به ساخت دو اسكله عظيم العميه و البكر كرد. از آن پس اين دو پايانه نفتي به عمده ترين محلهاي صدور نفت عراق تبديل شدند، تا آنجا كه بيش از يك سوم نفت عراق از اين دو اسكله صادر مي شد.

حكومت بعثي عراق با اين باور كه توان نظامي ايران بر اثر وقوع انقلاب اسلامي آسيب ديده و همه عوامل از جمله اوضاع ايران و منطقه و مناسبات بين المللي براي تحقق توسعه ارضي عراق آماده است، در تاريخ 26 شهريور 1359 (17 سپتامبر 1980) قرارداد سال 1975 الجزاير را ملغي و حاكميت كامل عراق بر آب راه اروندرود را اعلام كرد، سپس شش روز بعد (31 شهريور 1359 / 22 سپتامبر 1980) تهاجم سراسري خود را از هوا، دريا و زمين به جمهوري اسلامي ايران آغاز كرد. استعداد نيروي زميني عراق در آغاز جنگ بالغ بر بيش از 48 يگان مي شد كه عبارت بود از 12 لشكر شامل 5 لشكر پياده، 5 لشكر زرهي، 2 لشكر مكانيزه و 15 تيپ مستقل شامل 10 تيپ پياده، 1 تيپ مكانيزه و 3 تيپ نيروي مخصوص به اضافه تيپ 10 گارد جمهوري و نيز نيروهاي گارد مرزي كه شامل 20 تيپ مرزي مي شدند. ماشين نظامي عراق با بهره مندي كامل از تجهيزاتي نظير 800 قبضه توپ، 5400 دستگاه تانك و نفربر، 400 قبضه توپ ضدهوايي، 366 فروند هواپيما و 400 فروند هلي كوپتر از آمادگي رزمي مناسبي برخوردار بود

عمليات والفجر 8 را كه سپاه پاسداران انقلاب اسلامي طرحريزي و به اجرا درآورد و منجر به فتح فاو و پيدايش شرايط جديد سياسي - نظامي در جنگ شد، عمدتاً از دو ويژگي برخوردار بود: 1- پيچيدگي عمليات عبور از رودخانه كه در نوع خود در جنگ تحميلي بي نظير بود. 2- توانايي و قابليت رزمندگان اسلام در تامين منطقه متصرفه، علي رغم اعمال فشار سنگين دشمن. قطعاً زمين منطقه عملياتي خيبر و بدر در مقايسه با منطقه عملياتي فاو از نظر نزديكي به شهر بصره، به عنوان هدف استراتژيك جنگ در منطقه جنوب، به مراتب از اهميت بيشتري برخوردار بود، ليكن وجه تمايز عمليات فاو با عملياتهاي پيشين، بويژه خيبر و بدر، عمدتاً به دليل پيچيدگي عمليات و تامين كامل منطقه تصرف شده بود. همچنين حضور قدرتمندانه در شمال خاك كويت از ويژگيهاي بارز عمليات والفجر 8 محسوب مي شد و همين امر اثرات تعيين كننده اي را به لحاظ نظامي و سياسي در آن مقطع از جنگ برجاي نهاد. تلاشهاي اوليه عراق براي باز پس گيري فاو و لطمه زدن به موقعيت برتر سياسي - نظامي جمهوري اسلامي، علي رغم اجراي ضدحمله هاي مكرر در طول 75 روز جنگ، با موفقيت همراه نبود؛ ولي براي همين عراق تدريجاً حضور رزمندگان اسلام در منطقه فاو را باور نمود و تلاش براي باز پس گيري منطقه را به زمان ديگري موكول كرد. استراتژي موسوم به «دفاع متحرك» توسط عراق عمدتاً بدين منظور طرحريزي و اجرا شد كه موقعيت برتر ايران را تحت الشعاع قرار دهد. قطعاً موفقيت در اين عمليات مي توانست امريكاييها را به هنگام مذاكره در تهران از موقعيت بهتري برخوردار نمايد. ضمن اينكه ابهامات بسياري كه در خصوص توانايي ارتش عراق به وجود آمده بود، رفع شده و اين كشور مجدداً قدرت خود را به حاميان منطقه اي و جهاني اش نشان مي داد. پاسخ رزمندگان اسلام به عمليات دفاع متحرك، بويژه فتح مجدّد مهران در عمليات كربلاي 1 توسط نيروي زميني سپاه پاسداران، موجب گرديد علاوه بر تحميل تلفات قابل ملاحظه به ارتش عراق، موقعيت رژيم عراق را عميقاً متزلزل سازد.

تصميم گيري در زمينه عمليات در اروند، پس از بررسيهاي زياد و استفاده ازتجربيات گذشته و بكار گرفتن تدابير مهم نظامي انجام شد. بي ترديد براي دست زدن به چنين حمله اي رعايت حداكثر دقت و ظرافت از ضروريات يك تك گسترده و حساب شده نظامي است. امّا مهمترين انگيزه و دلگرمي كه فرماندهان مجرّب سپاه را براي انجام چنين عملياتي مصمم ساخته، همانا ايمان و شجاعت رزمندگان اسلام، تجربيات جنگهاي گذشته نظير خيبر و بدر و بكارگيري تدابير و اصول نظامي در فعاليتهاي مقدماتي است.

كتاب حاضر، به بررسي اسناد ارتش عراق از زمان آغاز تجاوز به شهر خرمشهر و اشغال آن، تا آزادسازي اين شهر، مي‏پردازد. دراين كتاب 130 فقره سند و مدرك گزينه و ارائه شده، كه نمايانگر چگونگي هجوم و اشغال خرمشهر به دست دشمن و اسارت اين شهر تا آزادسازي آن در عمليات بيت‏المقدس است. فرمان تخريب پل خرمشهر ـ آبادان، دستوراتي مبني بر حفظ و كنترل خرمشهر پس از اشغال كامل آن، پاك‏كردن شعارهاي فارسي از ديوارهاي شهر و نوشتن شعاري با عنوان «ما آمديم تا بمانيم» به جاي آنها، و... از جمله مواردي است كه محتواي اسناد را دربرمي‏گيرد.